काठमाण्डौं । चालु आर्थिक वर्षको चार महिना कात्तिक मसान्तसम्म सरकारले १८ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण प्राप्त गरेको छ ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेटमा सरकारले २ खर्ब ३३ अर्ब रुपैयाँ बाह्य ऋण प्राप्त गर्ने अनुमान गरेको छ । तर कात्तिकसम्म आएको यो ऋण रकम वार्षिक लक्ष्यको ८.०४ प्रतिशतमात्र हो ।
सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा १९ खर्ब ६४ अर्बको बजेट ल्याउँदा ५ खर्ब ९५ अर्ब रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण लिने लक्ष्य राखेको छ । यसमध्ये बाह्य ऋण २ खर्ब ३३ अर्ब र आन्तरिक ऋण ३ खर्ब ६२ अर्ब हो ।
बजेटमा राखिएका आयोजना कार्यान्वयनको क्षमता कमजोर हुँदा दातृ निकायले दिने बाह्य ऋण कम भएको सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले बताएको छ । दातृ निकायले दिन्छु भनेको ऋण नदिएको होइन, आयोजना सम्झौता अनुसार काम गर्न नसक्दा पछिल्लो समय विगतको भन्दा घट्दै गएको कार्यलय बताउँछ ।
बाह्य ऋण विशेषगरी विकास पूर्वाधार परियोजनामा खर्च गर्ने उद्देश्यले लिएको हुन्छ । उद्देश्यअनुसार परियोजना कार्यान्वयन कमजोर हुँदा लक्ष्यअनुसार बाह्य ऋण कम आउने गरेको सम्बन्धित निकायको भनाइ छ । चालु आर्थिक वर्ष सुरुका चार महिनामा बाह्य ऋण कम आए पनि वर्षको अन्तिमसम्म ऋण बढ्ने सक्ने सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय बताउँछ । पहिलो चौमासिक समयमा परियोजनाको कम राम्रोसँग नहुने हुँदा खर्च पनि कम हुन्छ । सोहीअनुसार ऋण पनि कम नै आउने गर्छ । जुन विगतदेखिकै परम्परा रहेको बताईन्छ ।
ऋण व्यवस्थापन कार्यालयका अनुसार कात्तिकसम्म कुल सार्वजनिक ऋण १ खर्ब ३८ अर्ब ७५ करोड प्राप्त भएको छ । यो वार्षिक लक्ष्यको २३.२९ प्रतिशत हो । यस्तै, कात्तिक मसान्तसम्ममा आन्तरिक ऋण १ खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ उठाइएको छ । यो वार्षिक लक्ष्यको ३३.१५ प्रतिशत हो । कार्यालयका अनुसार सार्वजनिक ऋण प्राप्तिमध्ये आन्तरिकको हिस्सा ८६.४८ प्रतिशत छ भने बाह्य ऋणको हिस्सा १३.५२ प्रतिशत मात्र छ ।
चालु आर्थिक वर्षको शुरुमा कुल सार्वजनिक ऋण २६ खर्ब ७४ अर्ब ४ करोड रहेकोमा कात्तिक मसान्तसम्ममा ५५ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ थप भई २७ खर्ब २९ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) को ४४.६९ प्रतिशत हो ।
कुल सार्वजनिक ऋणमा बाह्य ऋणको हिस्सा ५३.२५ प्रतिशत तथा आन्तरिक ऋणको हिस्सा ४६.७५ प्रतिशत पुगेको छ । कार्यालयका अनुसार कात्तिकसम्म कुल आन्तरिक ऋण १२ खर्ब ७५ अर्ब ९६ करोड पुगेको छ । यो जीडीपीको २०.८३ प्रतिशत हो । यस्तै, बाह्य ऋण १४ खर्ब ५३ अर्ब ४५ करोड पुगेको छ । यो जीडीपीको २३.८० प्रतिशत हो ।
कार्यालयका अनुसार आन्तरिक ऋणको साँवाब्याज भुक्तानीमा एक खर्ब ५० अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । चालु आवमा ऋणको साँवा ब्याज भुक्तानीका लागि ४ खर्ब ११ अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको छ । यो वार्षिक बजेट विनियोजनका आधारमा ३६.७१ प्रतिशत हो ।
आन्तरिक ऋणको साँवा भुक्तानीमा १ खर्ब १२ अर्ब र ब्याज भुक्तानीमा १९ अर्ब ९३ करोड खर्च भएको छ । यस्तै, बाह्य ऋणको साँवा भुक्तानीमा १५ अर्ब ३५ करोड खर्च गरेको छ भने ब्याज भुक्तानीमा ३ अर्ब ८८ करोड खर्च भएको छ ।
Discussion about this post