अर्थतन्त्रको आधारस्तम्भ सहकारी

काठमाण्डौ । कार्यवाहक प्रधानमन्त्री प्रकाशमान सिंहले सहकारी क्षेत्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधारस्तम्भका रूपमा रहेको बताउनुभएको छ । राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घले बुधबार आयोजना गरेको ६८ औँ राष्ट्रिय सहकारी दिवस तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकारीको उद्घाटन गर्दै उहाँले संविधानले सहकारी क्षेत्रलाई गरिबी न्यूनीकरण, आत्मनिर्भर, दिगो एवं समाजवाद उन्मुख स्वीकार गरेको बताउनुभएको हो ।

अर्थतन्त्रका तीन खम्बामध्ये सहकारी क्षेत्र एक रहेको बताउदै उहाँले सार्वजनिक, निजी र सहकारी क्षेत्रको सहभागितामा स्वतन्त्र विकासमार्फत राष्ट्रिय अर्थतन्त्र सुदृढ गर्ने बताउनुभयो । सहकारी क्षेत्रलाई प्रवर्धन गर्दै राष्ट्रिय विकासमा परिचालन गर्ने आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ छ ।

सहकारी क्षेत्रलाई संविधानमा व्यवस्था गरी छुट्टै पहिचान स्थापित गरेकाले सहकारीका सदस्यहरू साझा बन्धनमा बलियो गरी बाँधिएका उहाँको भनाइ छ । सहकारी क्षेत्रमा महिलाको ५६ प्रतिशत सहभागिता रहेकाले यसले महिला सशक्तीकरण र नेतृत्व विकासमा थप सार्थक तुल्याएको उहाँको भनाइ छ ।

नेपालमा सहकारी अभियान र सरकार सँगैसँगै हातेमालो गरेर अगाडि बढिरहेको उहाँको भनाइ छ । ‘मर्यादित सहकारी : समुन्नत समाज’ लाई अन्तर्राष्ट्रिय सहकारी वर्ष २०२५ को अवसरमा विचार विमर्श गर्न गरिएको भेलाले सहकारी मर्यादित हुन सके मात्रै त्यसले समुन्नत समाज निर्माणको आधार तयार गर्ने उहाँको भनाइ छ ।

सो अवसरमा भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारणमन्त्री बलराम अधिकारीले अर्थतन्त्रको खम्बाका रूपमा सहकारी क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधान गर्दै जाने बताउनुभयो । सहकारीमा समस्या आयो भन्ने होइन, राष्ट्रको खम्बा सहकारी हो भन्ने प्रमाणित गरी व्यवस्थित गर्न जरुरी रहेको मन्त्री अधिकारीको भनाइ छ ।

सहकारी क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधान गर्न अध्यादेशमार्फत कानुन ल्याएको बताउँदै मन्त्री अधिकारीले सहकारीलाई भड्काएर फाइदा लिने तत्वलाई नियन्त्रण गर्दै जाने बताउनुभयो । सहकारीमा देखिएका समस्या समाधान गर्न राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरण गठन गरिएको उहाँको भनाइ छ । भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयका सचिव अर्जुन पोखरेलले सहरमा भन्दा पनि दूरदराजमा सहकारीको खाँचो रहेको बताउनुभयो । सबभन्दा पहिले सहकारीमा देखिएका समस्या समाधान गर्नेतर्फ सरोकारवाला निकाय लाग्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो ।

राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घका अध्यक्ष ओमदेवी मल्लले बचत तथा ऋणमा कारोबार गर्ने सहकारी संस्थामा बढी समस्या देखिएको बताउनुभयो । कोभिड–१९, विश्व आर्थिक मन्दीको असर सहकारी क्षेत्रमा परेको उल्लेख गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “अहिले सहकारी क्षेत्रमा देखिएका चुनौतीलाई कर्जा सूचना केन्द्र र सहकारी प्राधिकरणमार्फत समाधान गरिँदै जान आवश्यक छ ।” मुलुकभर रहेका सहकारी संस्थाले ऐन कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकारीका सिद्धान्त परिपालन गर्दै जानुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।

राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घका सल्लाहकार लीलामणि पोख्रेलले राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरणले बचत ता ऋण सहकारी संस्थाबाहेक अन्यलाई समेट्न नसकेको बताउनुभयो । मुलुकभर ३२ हजार सहकारी संस्था दर्ता भई सञ्चालनमा रहेका छन । सहकारी अभियानमा ७३ लाखभन्दा बढी सदस्य आबद्ध भएका छन् । सहकारी दिवसका अवसरमा उत्कृष्ट सहकारी संस्थालाई सम्मान गरिएको थियो । (रासस)